Autor: Katarzyna Siwiec
Mój ojciec jest właścicielem domu jednorodzinnego, który chcemy przepisać na mnie. Problem w tym, że dom ma obciążoną hipotekę długiem w wysokości około 15 tys. (wartość domu ok. 320 tys.). Dług ten jest wobec urzędu skarbowego i jest on systematycznie spłacany. Czy w takiej sytuacji możliwe jest przepisanie domu na mnie bądź inne działania, dzięki którym stanę się właścicielem?
Istnienie hipoteki w żadnym razie nie uniemożliwia sprzedaży, darowizny itd. tej nieruchomości. Można z nią zrobić wszystko w zasadzie, bo Pana tata nadal jest jej właścicielem, a skoro tak, to może swoją nieruchomością rozporządzać. Istota hipoteki jest bowiem inna, jest to zabezpieczenie długu na tej nieruchomości.
Art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece stanowi, że „w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka)”.
Hipoteka daje wierzycielowi hipotecznemu tylko możliwość dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości czy po prostu skierowania egzekucji do tej nieruchomości.
Wyżej cytowany przepis przesądza, że wierzyciel hipoteczny – czyli w tym przypadku urząd – nie uzyskuje żadnego innego prawa do nieruchomości niż w tym przepisie wskazane, czyli prawa do dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości w drodze egzekucji. Nie uzyskuje prawa do rozporządzania nieruchomością jak właściciel, tj. do zbywania jej, obciążania i pobierania z niej pożytków nawet w celu zaspokojenia swoich wierzytelności. Pomimo obciążenia nieruchomości hipoteką prawo to przysługuje w dalszym ciągu właścicielowi i poza wyjątkami przewidzianymi w ustawie wierzyciel hipoteczny nie może się temu sprzeciwiać.
Jeżeli jednak nieruchomość zostanie na Pana przeniesiona przez tatę, np. w formie darowizny, to ten dług przejdzie w raz z nieruchomością, i jeśli Pana tata go nie, spłaci to będzie musiał to zrobić Pan jako dłużnik hipoteczny.
Teoretycznie też poinformuję, iż w takiej sytuacji urząd miałby prawo wystąpić z tzw. skargą pauliańską. Powództwo takie przewiduje art. 527 Kodeksu cywilnego, który poniżej Panu przytoczę:
„§ 1. Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
§ 2. Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
§ 3. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
§ 4. Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli korzyść majątkową uzyskał przedsiębiorca pozostający z dłużnikiem w stałych stosunkach gospodarczych, domniemywa się, że było mu wiadome, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli”.
Gdyby wierzyciel wystąpił z taką skargą, to wówczas wobec niego czynność darowizny uznana byłaby z niebyłą i mógłby prowadzić egzekucję z tej nieruchomości. Ponieważ jednak jest ustanowiona hipoteka, to urząd nie będzie miał interesu prawnego do takich powództw, więc napisałam o tej skardze tak na wyrost.
Jeśli tylko tata będzie nadal spłacał dług, to urzędu skarbowego w ogóle nie będzie interesowało zbycie nieruchomości.
Spadek z długiem hipotecznym
Kiedy moja ciocia zmarła, pozostawiła po sobie mieszkanie obciążone hipoteką. Jako jedyny spadkobierca stanąłem przed dylematem – przyjąć spadek z długiem czy go odrzucić. Po konsultacji z prawnikiem dowiedziałem się, że mogę przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza, co oznaczało, że za długi odpowiadam tylko do wartości odziedziczonego majątku. Ostatecznie zdecydowałem się na przejęcie mieszkania i kontynuowanie spłaty kredytu.
Kupno mieszkania z hipoteką
Mój znajomy kupił mieszkanie na rynku wtórnym, które miało wpisaną hipotekę na rzecz banku. Poprzedni właściciel miał jeszcze do spłaty 30 tys. zł kredytu. Umówili się, że część zapłaty trafi prosto do banku na spłatę zadłużenia, a reszta do sprzedającego. Notariusz dopilnował, by w umowie znalazł się zapis o wykreśleniu hipoteki po uregulowaniu długu. Wszystko przebiegło bez problemów, a nowe mieszkanie było wolne od obciążeń.
Darowizna domu z hipoteką
Mój wujek postanowił przekazać dom swojemu synowi, ale nieruchomość była obciążona kredytem hipotecznym. Bank musiał wyrazić zgodę na przejęcie długu przez syna. Po spełnieniu warunków kredytowych bank zgodził się na przepisanie hipoteki na nowego właściciela. W efekcie syn przejął zarówno dom, jak i obowiązek spłaty zadłużenia, co pozwoliło uniknąć problemów prawnych.
Przepisanie nieruchomości obciążonej hipoteką jest możliwe, ale wiąże się z określonymi konsekwencjami prawnymi i finansowymi. Właściciel może swobodnie dysponować swoją nieruchomością, jednak dług hipoteczny pozostaje związany z nią, niezależnie od zmiany właściciela. Osoba przejmująca nieruchomość powinna być świadoma obowiązku spłaty zobowiązań oraz potencjalnych działań wierzycieli, takich jak skarga pauliańska. Kluczowe jest także uwzględnienie stanowiska banku lub urzędu skarbowego w przypadku przejęcia długu. Dlatego każda decyzja o przekazaniu nieruchomości z hipoteką powinna być dobrze przemyślana i najlepiej skonsultowana z prawnikiem.
Potrzebujesz fachowej porady prawnej dotyczącej przepisania nieruchomości z hipoteką? Skorzystaj z profesjonalnych konsultacji online. Oferujemy szybkie i rzetelne porady prawne dostosowane do Twojej sytuacji. Nasi eksperci pomogą Ci zrozumieć konsekwencje prawne darowizny, sprzedaży czy przejęcia długu oraz wskażą najlepsze rozwiązania. Bez wychodzenia z domu możesz uzyskać kompleksową analizę i praktyczne wskazówki, które ułatwią Ci podjęcie właściwej decyzji. Skontaktuj się z nami i zabezpiecz swoje interesy.
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
Zapytaj prawnika